Bawiąc po raz pierwszy na chorwackiej Istrii latem ubiegłego roku, zawitałem do dwóch winiarzy, których wina znam i cenię. Jedne i drugie, na swój własny, bardzo odmienny sposób, opowiadały o istryjskim terroir. Pierwsze o morskiej bryzie, słonym powietrzu, drugie o gęstym, pełnym trufli dębowym lesie porastającym zbocza w głębi półwyspu. Coronica i Roxanich, tworzą wina na wskroś inne, ale na swój sposób mówią swoją prawdę o regionie.
Istria, przepiękna kraina, leżąca na terenie trzech krajów – Włoch, Słowenii i Chorwacji, łączy w sobie powab morskich brzegów z mrocznym urokiem wzgórz porośniętych gęstym, niemal nieprzeniknionym lasem. Świeże owoce morza, doskonałe oliwy, obłędnie aromatyczne trufle to znaki rozpoznawcze tego regionu. Oliwne gaje i winnice porastają połacie czerwonej, bogatej w żelazo ziemi zwanej terra rossa. Pięknie kontrastuje ta palona czerwień z rozbuchaną zielenią roślinności, która pnie się i gęstnieje w miarę oddalania się od Adriatyku. Jesteśmy w strefie klimatu śródziemnomorskiego, z dużą ilością opadów, przypadających głównie na zimę i jesień. Latem łagodny maestral owiewa winnice, przynosząc świeżość winom i ograniczając ryzyko chorób. Niebrzydko tam, dobrze karmią a i wina są warte uwagi.
Coronica – wina z riwiery
Winiarnia należąca do Moreno położona jest w wiosce noszącej to samo nazwisko, co on – Koreniki. Mająca swoje korzenie we Friuli, rodzina Coronica związana jest z tym miejscem co najmniej od XVII wieku. Moreno, suchy, żywiołowy, energiczny 60-latek, który przyznaje, że czuje się bardziej rolnikiem niż winiarzem, jest założycielem winiarni. Pomysł przyszedł, gdy uciekł przed wojną domową do Włoch, gdzie pracował w winnicy. Tam nauczył się podstaw fachu i po zakończonym bratobójczym konflikcie wrócił do rodzinnej wioski z jasną wizją. Zaczynał skromnie, teraz posiada 21 hektarów winnic malowniczo położonych wokół niezbyt dużej winiarni. Czerwone pagórki łagodnie wznoszą się nad brzegami Adriatyku, w oddali morze lśni od słonecznych promieni – jesteśmy wszak ledwie 3 kilometry brzegu. Gdzieniegdzie widać białe, krasowe głazy wydobyte z ziemi podczas prac polowych, terra rossa spoczywa tu bowiem na wapiennym podłożu. Wieczorem łagodny wiatr owiewa ekologicznie uprawiane parcele obsadzone istriańską Malwazją, Teranem, Cabernetem Sauvignon i Merlotem. Moreno wina tłoczy w sposób współczesny, bez nadmiernych eksperymentów, ale w tej prostocie jest metoda, wina są czyste, pełne energii a przy tym oddają to nadmorskie, wietrzne, rześkie terroir.
Degustowane wina
Coronica Due to musujące wino wytworzone metodą klasyczną z odmiany Malvazija Istarska, które dojrzewało na osadzie 36 miesięcy. Czysty, krystaliczny wręcz nos o aromatach zielonych jabłek, wosku, gruszki i szczypty drożdży. W ustach cytrusy, zielone jabłka i sporo drobnych bąbli, masa odświeżenia i szczypta soli w średniotrwałym finiszu. Doskonałe na aperitif. 90 punktów.
Coronica Malvazija 2023 czysta Malvazija, pełne aromatów świeżych ziół, gruszek, moreli, mandarynki, skórki cytryny i kamiennej mineralności. Usta pełne, drożdżowo-ziołowe, ze skórką cytryny, gałką muszkatołową, która wybrzmiewa również, wsparta szczypta morskiej soli, w finiszu. 89 punktów.
Coronica Grand Malvazija 2022 pełniejsza, bardziej poważna Malwazja, o krągłych, sycących aromatach masła, moreli, pomarańczy, słodkich korzeni ale też odświeżających ziół. W ustach bardzo pikantne, dość masywne, ale nie ociężałe, o świetnym balansie cytrusowej energii, korzennej sytości słonej mineralności. Doskoanłe wino o bardzo dobrym balansie. 92 punkty.
Coronica Ottaviano 2021 jest hołdem dla ojca Moreno, po którym wino nosi imię, i jest to z kolei Malvazija z krótką maceracją na skórkach, która pachnie różami, rachatłukum, białymi kwiatami i brzoskwiniami ale też świeżo wyciągniętym z piekarnika biszkoptem. Usta soczyste, o delikatnych taninach, smakach mandarynek, kwiatu pomarańczy, z delikatnym, żelazistym niuansem w długim finisz. Wyraziste, ale łagodne. 91 punktów.
Coronica Gran Teran 2020 lokalna odmiana Teran w wydaniu Coroniki spędziła w drewnie dwa i pół roku, z czego 8 miesięcy w 600-litrowych beczkach, resztę zaś w foudrze po pojemności 2500 litrów. Nos jest szczodry, sycący aromatami słodkich korzeni, śliwkowej konfitury, suszonych śliwek i fig, skóry, tytoniu, lawendy, lukrecji a nawet igliwia. Usta to zaskakująca świeżość jak na tak duże ciało; jest bardzo dojrzała śliwka, ciemna wiśnia, mokre odymione drewno, dużo soczystej, grubej taniny. Jeszcze bardzo młode, na pewno z dużym potencjałem. 92 punkty.
Coronica Grabar 2020 to blend Caberneta Sauvignon z Merlotem po dojrzewaniu w beczce. Wino intensywne, o eleganckich, gładkich aromatach dojrzałych ciemnych owoców, czekolady, słodkich korzeni. W ustach pełno polnych ziół, ciemnych dojrzałych owoców – wiśni, śliwek, porzeczek, z bardzo eleganckimi taninami i szczyptą żelazistości w długim finiszu. Świetny bordoski blend, grający do innej, istryjskiej, melodii. 92 punkty.
Coronica Ottaviano Nero 2021 to ponownie Teran. Wino jest potężne, ale przy tym jedwabiste, z pięknym, mocarnym ciemnym i czerwonym owocem, ziołami, kawą i nadzwyczajną świeżością przy tej mocarnej ekstrakcji. Tanina niemal bezziarnista, ale obecna, bez grama wysuszenia. Wielkie, ale ma swój śródziemnomorski sens. 93 punkty.
Roxanich – ekstrawagancka autentyczność
Wystarczy jednak pół godziny jazdy krętymi, gubiącymi się wśród lasów drogami, by dotrzeć do położonej u stóp wzgórza, na którym malowniczo usadowiło się miasteczko Motovun, winiarani Roxanich. Jesteśmy w zupełnie innym świecie. wydaje się znajdować w zupełnie innym świecie. Do wybrzeża w linii prostej jest ok 20 kilometrów, w tym dystansie łagodne wzniesienia zamieniają się w bardziej wybitne, porośnięte gęstym liściastym lasem wzgórza. Historia drugiego winnego bohatera tej opowieści też jest zupełnie inna. Mladen Rožanić zarobił duże pieniądze w branży budowlanej, co pozwoliło mu zamienić swoją miłość do wina w faktyczny projekt. W budynkach, które należały na początku XX wieku do lokalnej spółdzielni rolniczej, otworzył butikowy, dość ekstrawagancki i nader luksusowy hotel ze świetną restauracją i wspaniałą, 6-poziomową winiarnią, w której wina przez wiele lat dojrzewają w beczkach, stali i wkopanych w ziemię qvevri zanim trafią do butelek. Filozofia winiarska jest tu zupełnie odmienna niż i Coroniki: Roxanich oprócz lokalnych odmian jak Malwazja czy Teran, uprawia też Pinot Noir, Syrah, Chardonnay, Sauvigon Blanc, Barberę, Caberneta Sauvignon a nawet Glerę. Słowem – dziada z babą tylko tu brak. No i jak się rzekło, wina dojrzewają długo, latami, zanim zostaną wypuszczone na rynek. Uprawy są biodynamiczne, co w stosunkowo wilgotnym klimacie jest sporym wyzwaniem. A wina? To rzeczy niezwykle idiosynkratyczne, jednakże w fascynujący sposób opisujące tutejsze mroczne, pełnej zielonej gęstwi, terroir.
Degustowane wina
Roxanich Montona 2020 czyli istarska Malvazija po 24 godzinach maceracji i 40 miesiącach w beczce. Pachnie pieczonym jabłkiem, mirabelkami, słodkimi przyprawami a w smaku jest nad wyraz świeże, z dojrzałym jabłkiem, cytryną, i nutą wibrującej lotnej kwasowości. Wino pełne energii. 89 punktów.
Roxanich Portorose 2022 to delikatne, kwiatowe wino o aromatach rachatłukum, róży, maliny, moreli i jabłkowej pulpy. W ustach soczyste, z nutami maliny, porzeczki i arbuza, lekko pestkowe, z dużą dawką odświeżenia. Długie, zwiewne i bardzo świeże w finiszu. 90 punktów.
Roxanich Draga 2021 to Pinot Blanc, który zachwyca pięknym nosem – herbata rumiankowa, pieczone jabłko, susz owocowy i kurkuma tworzą zgrabną kompozycję. W ustach lekko pestkowe, z dominującym rumiankiem, długie, delikatnie słone, z subtelnymi nutami cydru i kiszonej cytryny. 91 punktów.
Roxanich Mirna 2021 z odmiany Sauvignon Blanc urzeka aromatami szparagów, bukszpanu, soli, kiszonej cytryny i pigwy, z odrobiną ziemistości. W ustach dość smukłe, kremowe, z żółtymi śliwkami, gruszkami i miętą. Bardzo żywe, z doskonałą limonkową kwasowością i lekko pikantnym, długim finiszem. 91 punktów.
Roxanich Rovigno 2021 to blend Malvazji, Pinot Blanc i Chardonnay. Kremowe, z lekko reduktywnym charakterem, dość klasyczne, z masłem, jabłkami i morelami. W ustach napięte, kremowe, z pigwą, zielonymi jabłkami i rozmarynem. Długie i po prostu smaczne. 91 punktów.
Roxanich Venezia 2022 to czerwony blend Syrah, Cabernet Sauvignon, Merlot i Teran. Kwiatowe, z wiśniami, ze świetnym owocem śliwki i jagody. W ustach leciutkie, soczyste, z pięknym czerwonym i ciemnym owocem, odrobiną korzeni i pomarańczy. Bardzo ładne, lekkie wino. 89 punktów.
Roxanich Lara 1/6 2016 to Malvasia Istriana po 2 miesiącach maceracji na skórkach i 86 miesiącach w beczkach. Piękny, kremowy nos, orzechy, masło, pigwa, eleganckie, gładkie, z nutami tarty owocowej. W ustach gładkie, średnio zbudowane, z delikatną taniną, długie, morelowe, z suszonymi owocami i ananasem. Wino o dużej klasie. 93 punkty.
Roxanich Sara 3/6 2011 to Chardonnay po 10 latach w beczkach. Aromaty popcornu, pigwy, szarlotki, miodu, goździków i herbaty gunpowder. Usta soczyste, pełne, napięte, z orzechami, prażonymi migdałami, morelą i lekkimi korzeniami. Długie, delikatnie podbite przez subtelną nutę lotnej kwasowości. 93 punkty.
Roxanich Tara 6/6 2010 to prawdziwie eklektyczny blend Malvasia Nera, Syrah, Lambrusco, Barbera, Cabernet Franc i lokalnej Borgonja Istriana po 11 latach dojrzewania. Nos bogaty w aromaty likieru z leśnych owoców, domowej konfitury, igliwia, rozmarynu, róży i jagód goji. W ustach lekko funky, z jagodami i jagodami goji, gładkie, z wtopionymi taninami, energią i dużą ilością owocu. Długie i napięte w finiszu. 92 punkty.
Roxanich Petra 2/6 2016 to połączenie Teranu i Plavac Mali po 59 miesiącach w beczkach. Słodki, dość potężny nos, z figą, daktylami i dużą ilością ciemnych owoców – bardzo ładny, klasyczny i elegancki. W ustach soczyste, średniej budowy, z jagodami, śliwkami i malinami. Dużo świetnego owocu, do tego lekka nuta jodowa. Długie. 93 punkty.
Roxanich Superistrian 2015 to blend Cabernet Sauvignon, Merlot i lokalnej Borgonja Istriana po 8,5 roku w beczkach. Uderzenie ciemnych owoców – jagód, śliwek, jeżyn, z odrobiną szałwii i rozmarynu. W ustach dżem z porzeczek, z delikatną nutą lotnej kwasowości, jagody. Długie, żywe i energiczne. Jakby nie poddające się upływowi czasu. 92 punkty.
Roxanich Sauvage 2012 to czysty Cabernet Sauvignon, który olśniewa aromatami konfitury z czarnej porzeczki, leśnych owoców, rozmarynu, igliwia i jodyny. W ustach pikantne, jagodowo-porzeczkowe, o średnim ciele, z dużą ilością igliwia, żywicy i leśnych owoców. Świetne wino – długie, żywe, a przy tym delikatnie kamienne i słone. 94 punkty.
Roxanich Bordo’ 2012 to Merlot po 10 latach dojrzewania. Bardzo delikatny, elegancki i czysty, z dużą głębią ciemnego owocu – śliwki, jagód, jeżyn, z nutami igliwia ze śliwką, jagodami, dużą głębią i czystością, igliwiem i korzeniami. W ustach pełne, dość tłuste, klasyczne, długie, bardzo zgrabne, z dobrymi taninami, dojrzałym, ciemnym owocem. Świetny Merlot o dużej przestrzeni i energii. 94 punkty.
Roxanich Teran Re 2009 to mieszanka Teranu i Refosco po 112 miesiącach dojrzewania. Bardzo mocny, intensywny nos, z igliwiem, jodyną i ciemnymi owocami, gęsty jak noc, bardzo skoncentrowany. W ustach średniej budowy, z intensywnymi ciemnymi owocami i niemałą ilością balsamico. 92 punkty.
Roxanich Porat Antenal 2009 to eksperyment – Cabernet Sauvignon zalany brandy z Merlota. Figi, daktyle, konfitura z truskawek, śliwowica i brandy w nosie. W ustach średnio ciężkie, lekko taniczne, dzikie i oryginalne, czekolada, suszone wiśnie. Istriańskie Maury? 92 punkty.
Nadmorska i położona w głębi Istria to dwa różne światy, mimo, że spięte jedną geograficzną nazwą. A obaj producenci mają dwie jakże odmienne filozofie produkcji wina. Ale jedne i drugie wspaniale opisują terroir, z którego pochodzą. Coronica ma lekkość i świeżość nadmorskiej riwiery w bieli, w czerwieni zaś pokazuje energię czerwonej ziemi. Roxanich jest w swoich winach telluryczny, sięgający w głąb, czuć w nich wilgotny cień okolicznych nieprzeniknionych dębowych lasów. Obu warto spróbować. Bo wina z Istrii to fascynująca sprawa.
Do Chorwacji pojechałem za własne, degustowałem na zaproszenie winiarzy. Wina Coronica znajdziecie w Rafa-Wino, wina Roxanich w Natural Rascal.